نگاه دیگر

دروازه شميران قديم (تهماسبي) اول پامنار و دروازه شميران جديد در جنوب پل چوبي در ميدان ابن سيناي کنوني قرار داشت. اين دروازه در ديوار باروي شمالي شهر و شرقي ترين دروازه شمالي قلمداد مي شد.

دروازه دولت

پيش تر بيان گرديد که افغان ها دروازه اي جديد در شمال شهر و شمال ارگ سلطنتي، در مدخل خيابان باب همايون امروزي به نام دروازه اسدالدوله ساختند. اين دروازه شمالي تا دوره محمدشاه قاجار به همين نام خوانده مي شد، اما در دوره ناصرالدين شاه و با گسترش باوري شهر، به دروازه دولت تغيير نام يافت و محل آن نيز به محل تلاقي خيابان انقلاب و سعدي منتقل شد.

دروازه يوسف آباد

دروازه يوسف آباد غربي ترين دروازه تهران در باروي شمالي بود. محل اين دروازه در حدود تلاقي خيابان انقلاب و چهارراه کالج بود.

سه دروازه در باروي جنوبي شهر، از شرق به غرب به ترتيب، شاه عبدالعظيم، غار، خاني آباد+ دروازه ماشين دودي (راه آهن).

دروازه شاه عبدالعظيم

دروازه شاه عبدالعظيم قديم (تهماسبي) خيابان مولوي و ابتداي بازار حضرتي و دروازه شاه عبدالعظيم جديد (ناصري) در ميدان شوش و ابتداي جاده شهر ري قرار داشت. اين دروازه در ديوار باروي جنوبي شهر بود و شرقي ترين دروازه جنوبي قلمداد مي شد.

دروازه غار

دروازه غار حدفاصل بين خاني آباد و ميدان شوش بود. اين دروازه در ديوار باروي جنوبي شهر و ميان دروازه شاه عبدالعظيم جديد و دروازه خاني آباد قرار داشت.

دروازه خاني آباد

دروازه خاني آباد در حدود ميدان خاني آباد و در حل تلاقي خيابان خاني آباد با خيابان هاي مولوي و شوش بود. اين دروازه در ديوار باروي جنوبي شهر و غربي ترين دروازه جنوبي قلمداد مي شد.

دروازه ماشين دودي (راه آهن)

بعدها براي ماشين دودي، که همان قطار شهري تهران به شهر ري بود، دروازه جديد اضافه شد که البته خيلي ساده بود و به پاي دروازه هاي معروف ديگر شهر نمي رسيد. ماجرا از اين قرار بود که امتيازه راه اندازي راه آهن تهران به شهرري، به فابيوس بواتال¹¹ بلژيکي داده شد.

اين کار در آذر 1265 (ربيع الاول 1304/ دسامبر 1886) روي داد. در سال 1267ش (1306ق/ 1888م)، ساختمان راه آهن مزبور به پايان رسيد و به وسيله ناصرالدين شاه افتتاح شد. طول اين راه آهن هشت کيلومتر و هفت صد متر بود و داراي يک خط فرعي به طول 6.5 کيلومتر نيز بود که به طرف معدن سنگ مي رفت. آغاز اين مسير در جنوب شرقي چهارراه مولوي، نزديک به ميدان بارفروشي امين السلطان و بخش شمالي و شرقي پارک کوثر کنوني، ساخته شده بود.  (لازم به ذکر است که اين دروازه جز دروازه هاي دوازده گانه به حساب نمي آيد) سه دروازه در باروي شرقي شهر، از شمال به جنوب به ترتيب: دوشان تپه، دولاب، خراسان)

دروازه دوشان تپه

دروازه دوشان تپه در حدود انتهاي خيابان مجاهدين اسلام مشرف به ميدان شهداد (ژاله) قرار داشت. اين دروازه در ديوار باروي شرقي شهر و شمالي ترين دروازه شرقي قلمداد مي شد.

دروازه دولاب

دروازه دولاب قديم (تهماسبي) در ابتداي بازارچه نايب السلطنه در خيابان ري و دروازه دولاب جديد (ناصري) در سه راه شکوفه قرار داشت. اين دروازه در ديوار باروي شرقي شهر در جنوب دروازه دوشان تپه و شمال دروازه خراسان واقع شده بود.

دروازه خراسان

دروازه خراسان در حدود ميدان خراسان قرار داشت. اين دروازه در ديوار باروي شرقي شهر و جنوبي ترين دروازه شرقي قلمداد مي شد.

سه دروازه در باروي غربي شهر، از شمال به جنوب به ترتيب: باغ شاه، قزوين، گمرک

دروازه باغ شاه

دروازه باغ شاه در حدود ميدان حُر قرار داشت. اين دروازه در ديوار باروي غربي شهر قرار داشت و شمالي ترين دروازه غربي قلمداد مي شد.

دروازه قزوين

دروازه قزوين قديم (تهماسبي) در ابتداي بازارچه قوام الدوله و طرخاني در شرق ميدان شاپور (ميدان وحدت اسلامي) و دروازه قزوين جديد (ناصري) در ورودي خيابان و ميدان قزوين قرار داشت. اين دروازه در ديوار باروي غربي شهر در جنوب دروازه باغ شاه و شمال دروازه گمرک واقع شده بود.

دروازه گمرک

دروازه گمرک در حدود ميدان گمرک (رازي) قرار داشت. اين دروازه در ديوار باروي غربي شهر بود و جنوبي ترين دروازه غربي قلمداد مي شد.